δει

(AM δεῑ)
(απρόσ. ρήμα) Ι. φρ.
1. «πολλοῡ δεῑ», «πολλοῡ γε καὶ δεῑ» — απέχει πολύ, είναι πολύ μακριά από το να..., κατ' ουδένα τρόπο
2. «ὀλίγου ή μικροῡ δεῑ ή ἐδέησε» — παρά λίγο, λίγο έλειψε να...
νεοελλ.
φρ. «εδέησε να...» — κατορθώθηκε επιτέλους να...
αρχ.
1. είναι ανάγκη, πρέπει να... (α. «τί δὲ δεῑ πολεμιζέμεναι... Ἀργείους;» γιατί πρέπει να πολεμούν οι Αργείοι; β. «δεῑ σ' ὅπως δείξεις» — πρέπει να αποδείξεις)
2. υπάρχει ανάγκη, χρειάζεται, λείπει κάτι (α. «δεῑ χρημάτων» β. «εἴ τι δέοι τῷ χορῷ» — αν έχει κάποια ανάγκη, κάποια έλλειψη ο χορός)
II. μέσ. δεῑται
1. υπάρχει ανάγκη για κάτι («ὅσων δέοιτο»)
2. πρέπει να γίνει κάτι («τὴν γλῶσσαν ἐκτεμεῑν δεῑται»)
III. 1. (ουδ. μτχ. ενεστ.) δέον
είναι αναγκαίο, πρέπει να... («δέον νὰ ὕπακούσῃ τοὺς ἀνωτέρους του», «ὅταν ὀρχεῑσθαι... δέον αὐτούς» — όταν πρέπει να χορέψουν)
2. (ουδ. μτχ. ενεστ. με το άρθρο) α) (μτχ. ενεστ.) δέων, δέουσα δέον
ο πρέπων, ο αρμόζων, ο ταιριαστός
β) εν. το δέον
αυτό που πρέπει να γίνει
αρχ.
φρ.
1. «οὐδὲν δέον» — ενώ δεν υπήρχε καμιά ανάγκη, χωρίς κανένα λόγο
2. «οὐκ ἀπήντα, δέον» — δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο, αν κι έπρεπε να τό κάνει
νεοελλ.
φρ.
1. «ἐν καιρῷ τῷ δέοντι» — στην κατάλληλη στιγμή
2. «να ενεργήσετε τα δέοντα» ή «να προβήτε εις τας δέουσας ενεργείας» — να εφαρμόσετε την καθορισμένη διοικητική διαδικασία
3. «τα δέοντα στον τάδε» ή «να διαβιβάσετε, να υποβάλετε τα δέοντα» — να δώσετε τους χαιρετισμούς, τα σέβη σε κάποιον.
[ΕΤΥΜΟΛ. Το δει είναι απρόσωπη χρήση τού δέω, δέομαι* «στερούμαι, χρειάζομαι, έχω ανάγκη» και απαντά για πρώτη φορά στον Όμηρο (Ιλ. Ι, 337). Σημασιολογικώς βρίσκεται εγγύτερα προς τα ανάγκη, ένδεια, ενώ υπερτερεί σε χρήση έναντι τού συνώνυμού του χρη, το οποίο αναφέρεται περισσότερο στη χρησιμότητα, στο πρέπον].

Dictionary of Greek. 2013.

Look at other dictionaries:

  • 'δει — ἔδει , δέω 1 bind imperf ind act 3rd sg (attic epic) ἔδει , δέω 2 lack imperf ind act 3rd sg (attic epic) ἔδει , δεῖ there is need imperf ind act 3rd sg (attic epic ionic) ἔδει , ἔδω eat fut ind mid 2nd sg (epic) ἔδει , ἔδω eat pres ind mp 2nd sg …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • δεῖ — δέομαι lack pres ind mp 2nd sg (attic epic doric ionic) δέω 1 bind pres ind mp 2nd sg (attic epic doric ionic) δέω 1 bind pres imperat act 2nd sg (attic epic) δέω 1 bind pres ind act 3rd sg (attic epic doric ionic) δέω 1 bind imperf ind act 3rd… …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • Δεῖ πρότερον τὰ τέλη τῶν πραγμάτων σκοπεῖν. — δεῖ πρότερον τὰ τέλη τῶν πραγμάτων σκοπεῖν. См. С самого начала гляди и думай о конце …   Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)

  • Καὶ συμμανῆναι δ’ἔνια δεῖ. — καὶ συμμανῆναι δ’ἔνια δεῖ. См. Делу время, потехе час …   Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)

  • δείγματ' — δεί̱γματα , δεῖγμα sample neut nom/voc/acc pl δεί̱γματι , δεῖγμα sample neut dat sg δεί̱γματε , δεῖγμα sample neut nom/voc/acc dual …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • δείπνω — δεί̱πνω , δεῖπνον meal neut nom/voc/acc dual δεί̱πνω , δεῖπνον meal neut gen sg (doric aeolic) δεῖπνος masc nom/voc/acc dual δεῖπνος masc gen sg (doric aeolic) …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • ἔδιον — δεῖ there is need imperf ind act 3rd pl (doric ionic) δεῖ there is need imperf ind act 1st sg (doric ionic) δίω put to flight imperf ind act 3rd pl δίω put to flight imperf ind act 1st sg …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • ἔδουν — δεῖ there is need imperf ind act 3rd pl (attic epic doric ionic) δεῖ there is need imperf ind act 1st sg (attic epic doric ionic) …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

  • Трапеза —    • Δει̃πνον,          см. Cibus, Пища …   Реальный словарь классических древностей

  • δειγμάτων — δεῑγμάτων , δεῖγμα sample neut gen pl …   Greek morphological index (Ελληνική μορφολογικούς δείκτες)

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.